کتاب دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی دوره 2 جلدی

هر عالم دینی نیازمند بدین کتاب است؛ زیرا آیات و روایات وقت و قبله و هلال را بیان می کند و سمت قبله و اعتدال و زوال بسیاری دیگر از امور را به خوانندگان می آموزاند، به علاوه معارفی در بردارد که چشمه های آب حیاتند و چراغ هایی فراروی طالبان دانش.

حضرت علامه حسن زاده آملی کتاب دروس هیئت و دیگر رشته های ریاضی را در قالب ۱۱۱ درس در روز های پنجشنبه و جمعه سال تحصیلی حوزه علمیه قم تدریس نمودند و در مقدمه کتاب اینطور مرقوم فرمودند که: و بعد همى گويد حسن حسن زاده آملى كه اين كتاب مستطاب دروسى در دانش گرانقدر هيئت و ديگر رشته هاى ارزشمند رياضى است كه هر دانشمند دينى را بدان نياز است ازيرا كه بيانگر آيات و روايات وقت و قبله و هلال است، و دستور استوار خط سمت قبله و اعتدال و زوال. علاوه اين كه حاوى معارفى است كه ينابيع آب حياتند، و حائز مطالبى كه مصابيح فراراه وادى ظلمات.

هیئت نسبت به نجوم جنبه استدلال دارد. نجوم جمع نجم است. علم به نجوم یعنی علم به ستارگان. نجوم علمی است که راجع به ستاره ها بحث می کند که بطور مثال این ستاره چه مقدار نور دارد، فلان صورت فلکی شکلش چیست و ازین دست مباحث که مربوط به احوال ستارگان است. در احوال ستارگان قدما در احکام نجومی کتابهای بسیاری تالیف نموده اند که بطور مثال اتفاقات آینده را، امور کشاورزی را پیش بینی میکنند. احکام نجومی ضوابطی دارد که مثلا اگر در فلان جا ستاره ها در فلان صورت فلکی جمع شوند تاثیرات تکوینی آنها بر سطح کره زمین چگونه است.

علم هیئت از شعب ریاضیات است و ریاضی قدیم و جدید ندارد. ریاضیات بر اساس مبانی برهانی است. وقتی پای برهان به میان بیاید برهان مفید یقین و حق است و لذا علوم هیوی علوم ریاضی مطلقا همه بر اساس مبانی برهانی اند. در مسائل نجومی احیانا خطا، اشتباه پیش می آید اما در مسائل هیئت خطا رخ نمیدهد. بازگشت مسائل هیئت در حقیقت به هندسه و مثلثات است. بازگشت تمام اشکال در هندسه به مثلث است مثلث هم به دائره بر میگردد و لذا دائره ابسط الاشکال است؛ اما چون در متن دائره اولین شکلی که پدید می آید مثلث است. لذا کل علوم هندسی هیوی را به مثلثات تعبیر می کنند که این مثلثات یا در سطح مسطوی است یا در سطح کروی.

مولف : علامه حسن زاده آملی

ناشر :  انتشارات بوستان کتاب